E.H.B.O. voor vogels

Wat te doen met een gewonde vogel?

Als u een gewonde vogel vindt, kijk dan of deze gebroken ledematen heeft draai deze dan zodanig dat de doorbloeding op gang blijft. Door afknelling zullen de gebroken ledematen namelijk afsterven.
Tape de vogel met schilderstape dusdanig in, zodat deze het gebroken ledemaat niet meer kan verdraaien. Meestal eenmaal op schouderhoogte en eenmaal halverwege de staart met poten en al. Stop de vogel in een niet te grote doos opgevuld met hooi of wat oude lappen en maak in het deksel enkele luchtgaten alvorens u de doos sluit.
Zet de doos op een rustige warme plaats (in verband met onderkoeling) in afwachting van de dierenambulance of breng de vogel zelf naar een dierenarts of vogelopvangcentrum.
Laat de vogel zo veel mogelijk met rust. Veel vogels sterven door stress in plaats van aan de opgelopen verwondingen!

Enkele nuttige tips:

  • Zorg voor je eigen veiligheid!
  • Om een roofvogel te vangen, gebruik je best een grote doek of een jas. Pas op voor de klauwen! Bedek de kop om de roofvogel rustig te houden.
  • De snavel van de blauwe reiger is een gevaarlijke dolk die heel snel kan uithalen naar je gezicht!
    Bedek de vogel met een doek en neem zijn nek stevig vast, vlak achter de kop!
  • Bescherm het dier en zet hem op een rustige, tochtvrije plaats bijvoorbeeld in de garage, of in een tuinhuis.
    Een volwassen dier niet te warm plaatsen, jongen daarentegen moeten warm gehouden worden (wikkel het dier bijvoorbeeld in een handdoek).
  • Plaats het dier in het donker. Dat kan in een kleine kartonnen doos, zoals hierboven beschreven.
    Gebruik geen vogelkooi: mocht de vogel willen ontsnappen, dan kan hij nog meer letsel oplopen!
  • Geef geen eten aan het dier en dwing hem ook niet om te drinken.
  • Dien geen medicijnen toe.
  • Vogeltje uit nest:

    Kale, jonge vogeltjes die op de grond worden gevonden hebben bijna geen overlevingskans.
    Heel vaak gaat het om zieke kuikens die door de moedervogel uit het nest worden geworpen. Op de grond zal het kuiken binnen korte tijd door onderkoeling een milde dood sterven.
    Wij begrijpen dat het best moeilijk is om de natuur op zijn beloop te laten, dus kunt u eventueel deze (nog kale) jongen bij een vogelasiel onderbrengen. Zij zullen dan hun uiterste best doen om deze jonge vogeltjes toch nog groot te brengen, hetgeen lang niet altijd lukt overigens!
    Daartegenover zijn bevederde kuikens beter te helpen, al moet u niet te snel ingrijpen. Vogelasielen hebben een rijke ervaring in het grootbrengen van jongen. Bij sommige vogelsoorten kunt u de klus ook zelf klaren, maar vraag dan wel vooraf advies bij het vogelasiel of aan een andere deskundige.

    Vogel tegen het raam:

    Als u een doffe bons tegen het raam hoort, ga dan meteen even kijken. Mogelijk ligt er een vogel op de grond die tegen de ruit gevlogen is. Soms is hij dood, maar veel vaker alleen bewusteloos. Het verschil is niet gemakkelijk te zien.
    Haal de vogel daarom binnen om te voorkomen dat hij door een kat wordt opgegeten. Stop hem in een doos en laat hem een tijdje met rust. Bewusteloze vogels zullen binnen ongeveer een halfuur bijkomen en vliegen dan weg alsof er niets is gebeurd. Lukt dat niet, of lijkt er iets aan de vogel te mankeren, (hersenletsel) bel dan de dierenambulance of breng hem naar een vogelasiel.

    Vastgevroren vogel:

    Vooral bij ijzel vriezen vogels soms met hun poten vast aan het ijs.
    Controleer eerst of de vogel echt vast zit, door stukjes brood net buiten zijn bereik te gooien. Wanneer hij daar naartoe loopt is er niets aan de hand. Maar blijkt de vogel echt vast te zitten, schakel dan zo snel mogelijk de dierenambulance in.
    Wanneer u zelf de vogel los moet maken, trek dan in geen geval aan poten. Blijf ook met werktuigen uit de buurt. Zaag, hak, boor of beitel het ijs ruim om de poten los. Neem de vogel dan met de ijsklomp aan de poten mee naar huis en laat het ijs er in een koele ruimte afsmelten. Zet de vogel in geen geval op een te warme plek of bij de kachel. Bij eventueel vastvriezen als het niet ijzelt betekent het dat de vogel ziek is. Geef deze dan af bij de dierenambulance of een vogelopvangcentrum.

    Olieslachtoffers:

    Mocht u met olie besmeurde vogels aan de kust vinden, laat de dode vogels dan liggen. De levenden kunt u naar een kustasiel brengen. Dit geldt echter alleen voor vogels die u gemakkelijk kunt pakken. Jaag vooral niet achter actieve dieren aan, het schaadt ze alleen maar.
    Pak het slachtoffer niet bij een poot of vleugel. maar omvat beide vleugels zo dicht mogelijk bij de kop. Zorg dat de vogel bij het vervoer niet afkoelt, de isolerende werking van de veren is immers gedeeltelijk verdwenen. Vogelasielen aan de kust hebben (helaas) een ruime ervaring met het schoonmaken van besmeurde dieren, zodat deze dieren een redelijke overlevingskans hebben wanneer ze daar naartoe worden gebracht.
    Mocht er geen asiel in uw buurt zijn, waarschuw dan de politie. Het zelf proberen te reinigen van olieslachtoffers wordt met klem afgeraden!

    Botulisme:

    Botulisme is een voedselvergiftiging, die ieder jaar leidt tot massale sterfte onder eenden en andere watervogels. Vooral na perioden van warm zomerweer (bij hoge watertemperaturen) verspreidt de ziekte zich snel. De vogels raken geleidelijk verlamd, zakken door hun poten, laten hun vleugels hangen en kunnen op den duur zelfs hun kop niet meer boven water houden. Haal zieke vogels uit het water, maar ga er niet in zwemmen, want ook mensen kunnen besmet raken ook al is die kans vrij klein.
    Raak de vogels zo min mogelijk met blote handen aan. Is dit aanraken toch nodig om de vogel uit het water te krijgen, was dan de handen daarna goed met ontsmettende zeep. Wanneer er geen acuut verdrinkingsgevaar is, kunt u de klus ook door bijvoorbeeld medewerkers van de dierenambulance op laten knappen. Zij zullen de vogels naar een vogelasiel brengen waar genezing mogelijk is, mits de ziekte de vitale delen van het dier nog niet heeft aangetast.
    Ook dode vogels moeten uit het water worden gehaald want de kadavers zorgen voor verspreiding van de ziekte. Gemeenten zijn verplicht om deze kadavers weg te halen op grond van de Destructiewet. Controleer of het ook werkelijk gebeurt, want sommige gemeenten zijn tamelijk laks.

    Foto's:
    Bovenste foto: jonge ijsvogel
    Tweede foto: nest jonge merels
    Derde foto: blauwe reiger
    Laatste foto: badende jonge eendjes in het opvangcentrum


    © 2005 SVRE.