Over heggen en prikkeldraad......

De spaarzaam overgebleven heggen in het landschap brengen warmte en.....ze leven!
Helaas zijn deze heggenlandschappen tot museumstukken verworden en leven we in een omgeving van prikkel- of schrikdraad en schuttingen.

Omdat heggen feitelijk twee bosranden zijn die met de ruggen tegen elkaar staan (en waar het bos tussenuit is) heeft het Maasheggengebied bij Boxmeer in Noord-Brabant een bijzondere betekenis voor veel bosrand-broedvogelsoorten.

We omringen de leefomgeving van mens en dier met agressieve perceelsafscheidingen alsof we een kerncentrale of gevangenis tegen in- en uitbraak beschermen.
Aan al deze landschappelijke lelijkheid doet bijna iedereen mee. Zelfs natuurorganisaties vinden het gemakkelijker en goedkoper om hun weidegebieden met prikkeldraad te omheinen. Als je dan in een natuurreservaat een terreinbeheerder tegen het lijf loopt, dan is het met een rol prikkeldraad.

Jonge boomvalk gevangen in prikkeldraad

Vogels, die in prikkeldraad verstrikt raken sterven een langzame, pijnlijke dood tenzij ze tijdig worden ontdekt. Ze komen dan terecht in een opvangcentrum, waar met veel geduld en liefde wordt getracht de schade te herstellen.

Sommige "schaapsherders" plaatsen de laatste jaren ook liever hoogspanningsgaas in natuurgebieden dan dat ze hun kudde begeleiden. Voor subsidie en draagvlak verkleden zij zich bij hun jaarlijkse opendag graag nostalgisch als hoeder van een kudde.

Wilde eend wurgt zich nadat hij verstrikt raakte tussen twee stroomdraden.

De ongebreidelde aantasting van het buitengebied door wegen en bebouwing zal vele planten- en diersoorten doen verdwijnen. Juist daarom moet de heg terug in het cultuurlandschap en zal deze zodoende functioneren als een ecologische verbinding tussen versnipperde natuurgebieden. Aaneengeregen met groene heggen en waterstroompjes zal dat planten- en diersoorten een nieuwe kans bieden te overleven en je mag dan verwachten dat verdwenen bosrand-broedvogelsoorten zullen terugkeren.

Bloeiende heggen in de maasvallei.

Met het verdwijnen van 200.000 km aan heggen en meanderende stromen hebben we in de vorige eeuw in Nederland het grootste kapitaal vernietigd wat de mens kan bezitten: de leefbaarheid van ons land.

De Maasheggen

Om iedereen ervan te overtuigen wat het belang van een landschap met heggen is, werd in 2004 de film gemaakt:
"De Maasheggen....moet je Mei zien!"
Er werd een folder gedrukt en ansichtkaarten zijn in de maak. Op muzikaal gebied zijn er plannen om een Brabantse volkszanger een heggenlied te laten maken.....

Jonge bosuilen in een meidoornheg

Het moet wel: blijven drammen! Gelukkig wordt er geluisterd er komt er van alle kanten bijval.
De belangstelling voor nieuwe heggen, zowel bij particulieren als bij de overheid groeit.
De heg staat bij velen weer op de agenda. De heg is weer in!

In het hoger gelegen gebied graven de dassen al eeuwen lang hun burchten.

Voorafgaand aan het nieuwe boek van Jaap Dirkmaat schrijft Kees Dijksterhuis in het NRC van 20 maart een prachtig artikel over Jaaps "Terug naar de heg".
In het Maasdal worden door de gemeente Boxmeer initiatieven genomen om het verpauperde heggenlandschap te herstellen. Inmiddels zijn er enige tientallen kilometers nieuwe heggen gerealiseerd. Bij de spoorwegen onderzoekt men wat heggen langs de spoorbanen kunnen betekenen voor de veiligheid en tegen vandalisme; ook hier snijdt het mes aan twee kanten.
Door zitting te nemen in een werkgroep is er bij de gemeente Eindhoven bereikt dat bij de herinrichting van het uitloopgebied aan de Urkhovense Zeggen er (vlecht)heggen komen.

Vlechtheg

Hier heeft het prikkel-/schrikdraad geen toekomst meer. Verschillende Eindhovense scholen gaan met hun leerlingen heggen planten en brengen zo de warmte en knusheid in hun leefomgeving terug zoals hun grootouders die nog beleefden.

De kneu houdt de omgeving goed in de gaten

De heg moet terug in het landschap, en de heg zal terug komen! Met ondersteunende maatregelen van de overheid zullen vele grondbezitters hiervoor open staan en zullen de boeren bereid zijn om van hun bezit iets moois te maken. In de toekomst zal dat alleen maar winst opleveren.

Jonge kerkuil

Door de film, maar ook door herstel van ons landschap kunnen de huidige generaties ervaren dat ons land ooit mooier en levendiger was zonder schuttingen en prikkeldraad en dat we er samen aan kunnen bijdragen om de warmte van ons landschap terug te krijgen.

Bevrijd!

Voor veel vogelsoorten is in het buitengebied, prikkeldraad een ramp. Vooral voor die soorten die horizontaal jagen zoals de sperwer, boomvalk en havik. Maar ook uilen, duiven, eendensoorten en hoenderachtigen die plotseling opvliegen, kunnen slachtoffer worden van deze agressieve versperringen.

Sperwer gevangen in het prikkeldraad

In Nederland werd in de afgelopen honderd jaar 200.000 km. aan heggen opgeruimd: door het toepassen van kunstmest en schaalvergroting in de landbouw werden ze overbodig geacht. Meidoornhagen zijn landschappelijke juweeltjes en het verdient aanbeveling om grootschalige agressieve cultuurlandschappen met prikkeldraad, te vervangen door kleinschalige ecologische landschappen met heggen.
Het belang van een heggenlandschap voor onze flora, fauna, recreatie en toerisme wordt aangetoond in de film:
"De Maasheggen.......moet je Mei zien!" (25 min.)

De film "De Maasheggen........moet je Mei zien!"
is gemaakt door:

Loek Ketelaars & Jan Wijn.
Telefoonstraat 6
5641 SN Eindhoven
Telefoon: 040-2813694

Wilt u reageren of de film bestellen?
Stuur dan een mailtje naar .

Tekst en fotografie:
Loek Ketelaars & Jan Wijn.